eÖËkwËdw XwKwk obk NwËUk oxdíKËU bw^xrËt AwËQ HxZpwxoK gwpwbÖk mwpz ewKê„ Gk exúPËi owËgK ÌÄU gøwvK hgd I RwMdíwa xgmðxgbøwlt GlwKw„ D£k exúPi ÌRlw AwbwlZ, eÔËgê lqygwRwk, bxqd daê gÛØK pl ÌkwW I gwvlw gwRwk„ Gk eÔgê dwi xQl xh˃wxktw ewKê„ GLwËd AwËM ÌiwMl AwiËl xdxiêZ GKxU RkwRyYê hgd xQl„ 1857 owËlk HxZpwxoK xoewpy xgËbÛwËp Avm MÞpdKwky XwKwk lwlgwM ËKlöwk cÙZ xgËbÛwpy xoewpyËbkÌK GB ewËKê eÞKwËmø f^wxoËZ S×xlËt kwLw pt„ GB bÙmø Rd owcwkËdk iËd bwkØd ¢wËok oéwt „ GB dwkKyt NUdwk ek GB þÿwdxUk exkxPxZ I †kØZò gÙx¦ ewt„ AÄwbm mZw²yk Ìmn xbKejêìæ GxU xQl RŠËl eÔYê„ ÌiwMl AwiËlk GKxU RwkRyYê hgd ZLd ejêìæ ÌiwMl þÿweËZøk xdbmêd xpowËg bw^xrËt xQl„ AÄwbm mZw²yk ÌmËn þÿwdyt AwËiêxdtkw RzŠl exkÆwk KËk I hgdxU exkÆwk KËk gøgpwËkweËjwMy KËk GxUËK Kõwg NËk kÕewìæxkZ KËk„ AwËiêdytkw GB KõwËg xdtxiZ xgxltwWê ÌLlZ„ xgxltwËWêk xW¹wKÚxZk gl AdÖowËk þÿwdyt gwxoëbwkw KõwgxUËK Aw«wNk glZ„ Awk Kõwg ovlMí iwVËK Aw«wNËkk iwV glZ„

xoewpy jÖ˦k owiwdø eÔËgê LwRw Aw²Öl Mxd gÙxUmËbk opËjwMyZwt þÿwdxUk ovÆwk owcd KËk xh˃wxktw ewËKêk e£d KËkd„ xjxd ekgZyêKwËl xoewpyËbk xgkØ˦ gÙxUmËbk opËjwxMZwk Rdø dItwg Dewxc eÞw® pd„ xoewpy jÖ˦k ÌmËn gÙxUm ÑoxdKËbk xgRt xPpß þñkÕe ipwkwdy xh˃wxktwk dwiwdÖowËk ewËKêk dwi xh˃wxktwk ewKê kwLw pt„ 1962 owl ejêìæ GB ewKêxU kwdyk dwi AdÖowËk exkxPZ xQl„ H gQk þÿwdxUk ovÆwk owcdw KËk xoewpy xgeöËg mpyb gykËbk þôÙxZk DË¥Ëmø GKxU mpyb xidwk xdiwêd Kkw pt„ hwkËZk eÞai þñwcydZw jÖ˦ mpyb Gog gykËbk eÞxZ mÛ¦w eÞbmêËdk DË¥Ëmø xoewpy jÖ˦k HËKøk eÞZyK gwpwbÖk mwp RwfËkk dwiwdÖowËk GB xh˃wxktw ewËKêk þÿËl gwpwbÖk mwp ewKê kwLw pt„ GB gwpwbÖk mwp ewKê xoewpy xgeöËgk dykg þñwqy pËt þôYk KxkËt Ìbt KZ Rwdw ARwdw iwdÖn xgxhdí oiËt G RwxZËK ekwcydZwk mÙáLl ÌaËK iÖ£ß KkËZ Rygd DuþñMê KËkËQd„ AwiwËbk þñwbydZw ovMÞwËik BxZpwËo Zwkw pËt AwËQd GK GKxU Ròlìæ Acøwt„ hwkËZk eÞai þñwcydZw AwËëbwlËd GK †kØZòeÔdê AcøwËt AwËQ XwKwk gwpwbÖk mwp ewKê„ BvËkRkw hwkZyt xoewpy RdZwk GB þñwcydZw jÖ¦ËK xoewpy xgËbÛwp gËl AwLøwxtZ KËk Gk AgiÔløwtd KkËZ ÌPËtËQd„ GLwËd DËlöL Kkw eÞËtwRd Ìj, hwkËZ xoewpy xgeög xQl elwmy jÖ˦k eÞpod ekgZyê GK mZwgwbyk BÄ Bx«tw ÌKwóewdyk Ìmwnd I AZøwPwËkk xgkØ˦ GB AéËlk iwdÖËnk eÞZøq xgËbÛwxp„ Gk eÞai oÔ¢ewZ pt 1857 owËlk RwdÖtwky iwËo„ dZ×d GdxfÀ kwBËfËlk KwZ×êËRk MÞyËR MkØ I ÂKËkk Pxgê xixmÛZ AwËQ G ovgwb xpëbÖ I iÖoliwd Dht oóeÞbwËtk xoewpyËbk xgqÖ¦ KËk ÌZwËl„ GB MÞyR gøgpwËkk xgkØ˦ gpkieÖk I gwkwKeÖËk xoewpykw eÞxZgwb KËk„

þôkY Kkw ÌjËZ ewËk G oit hwkZyt gÙxUm xoewpy gwxpdy gwvlw, Ìgw¹B I iwbÛwR GB xZdxU ÌeÞxoËWëoy ÌkxRËiËëU xgh£ß xQl„ gwvlwk gwxpdy xQl gÙp£i„ Gk oboø ovLøw xQl 1 lq 70 pwRwk„ gwvlwk eÔgêwéËlk ÌpWËKwtwUwk xQl RlewB†xr„ lwlgwM bÔËMêk xoewpykw RlewB†xr ÌkxRËiËëUk AcyËd xQl„ 1857 owËl ÌKwóewdyk Ìbmyt ÑoxdKkw GK AhÔøawd NUwt„ D£k hwkËZk dwdw þÿwËd xoewpy RdZwk xgËbÛwp NUËZ awËK„ 1857 owËl 11B Ìi iykwËUk oóeÔYê Møwxkod xgËbÛwp KËk gÙxUm AxfowkËbk pZøw KËk bÛØZ xblöy AxhiÖËL jw¢w KËk„ xblöy Ìe#^Qwgwk owËa owËa xblöy Møwxkowd I ZwËbk owËa ÌjwMËbt„ Zwkw oiËgZhwËg xblöyk lwlkKlöwt jwd Ggv gÙxUm Ìedmd ÌhwxM oiÛwU gwpwbÖk mwp Rwfk ÌK hwkËZk oiÛwU ÌNwndw KËk xblöyk xdtìèYMÞpY KËkz xblöy bLËlk ovgwb Ìe#^Qwgwk ovËM ovËM hwkËZk xgxhdí AvËmk xoewpykw xgËbÛwËpk Rdø eÞþçZ pt„ AZ:ek 21 Ìm Ìi AwlyMr, 31Ìm Ìi Ìgxkxl I lËqî# 4Vw RÖd KwdeÖk, 6B RÖd Glwpwgwb eÞhÙxZ AéËl xgËbÛwp KËk Ggv xgxhdí eËa xblöy AxhiÖËL jw¢w KËk„ G hwËg owkw hwkËZ xgËbÛwpy xgþæwk NUËlI ÌjwMËjwM I oÖËjwËMk AhwËg gwvlwt G xgËbÛwpy Zuqdwu ovMxVZ pËZ ewËkxd„ 1857 owËlk 19 ÌoËïU¹k BvËkRËbk ÌdZÚËZò BvËkR, †Lêw I xmLËbk owpwËjø BvËkR gwxpdy bLl KËk„ G oit BvËkR gwxpdy Ìj dwkKyt pZøwKw« Pwlwt jw BxZpwËok GK KlvK xpowËg xPxpßZ pËt AwËQ„ 1859 owËlk eÞaiwcê ejêìæxoewpy xgËbÛwp xgxPQdí hwËg AgøwpZ xQl„ XwKwt xgËbÛwp ovNxUZ pt BvËkRËbk pwËZ xblöy eZËdk 2 iwo ek„

XwKwk xoewpy xgËbÛwËpk owËa gwpwbÖk mwp ewËKêk oóeËKê IZËeÞwZhwËg RxrZ„ ZLd XwKwI Awowi AéËlk ÌpWËKwtwUêwk xQl RlewB †xr„ RlewB†xrk xoewpykw xgËbÛwp KËkËQ gËl 12 RÖd XwKwt †Rg kËU„ lwlgwËMk 2 ÌKwóewdy xoewpy I myNÞB †Lwê I BvËkR gwxpdyk ovËM jÖ˦ xl® pËZ ewËk gËlI †Rg kËU„ gÙxUm Ìodwkw RlewB †xrk ÌdZÚþÿwdyt xoewpyËbk gëby KËk Ggv AËdKËK †ly KËk pZøw KËk„ GxbËK ÌlfËUdwëU lÖBËok ÌdZÚZòcyd 85 Rd †Lêw Ìd# Ëodw AwMÄ iwo ÌaËK lwlgwM ÌKlöw AgËkwc KËk kwËL„ G xbËK PUÛMÞwËi AgþÿwdkZ 34Zi Ìbmyt ebwxZK gwxpdyk xoewpykw pwxglbwk kRg Awlyk ÌdZÚËZò 18B dËh¹k xgËbÛwp ÌNwndw KËk„ xKìç BvËkRËbk ebËlpy AwËkK bl xoewpyk KwËQ ÌpËk xMËt iÖx£ßKwiy xoewpykw xoËlU KwQwr pËt Awowi PËl jwt„ 21Ìm dËh¹k o¬wt XwKwt PUÛMÞwi xgËbÛwÌpk ovgwb Ìe#QwËl eËkk xbd Aawu 22 Ìm dËh¹k lwlgwËMk xoewpÌbk xdkþè I gëby Kkwk xo¦ìæ MÙpyZ pt„ 22 Ìm dËh¹k oKwËl Ìl: lÖBËok ÌdZÚËZò 85 Rd †Lêw Ñod, 2 xU Kwiwd BvËkR dwxgK I BvËkR Ñod op GKxU bl xoewpyËbk xdkþè KkËZ ÂkØ KËk„ eÞaËi Aþè †bwËi Aw¢ßid PwxlËt ewpwkwbwk gwOwxl xoewpyËbk gëby Kkw pt„ Gixd hwËg xgdw DÆwxdËZ Zwkw lwlgwM bÔMê Aw¢ßid AgøwpZ kwËL I xoewpyËbk AwZíoiêeËYk xdËbêm Ìbt„ GB AwKxþôK Aw¢ßiËd xoewpykw pZh¹ dw pËt Aw¢ßid eÞxZËkwc KkËZ awËK„ þñùe ovLøK Aþè I owiwdø ÌMwlwgwkØb xbËt xoewpykw BvËkRËbk xgeÖl AËþèk xgkØ˦ owkwxbd jÖ¦ KËk jwt„ GB Aoi jÖ˦ 41 Rd xdpZ pd„ iwkwZíK hwËg AwpZ pt gpÖ xoewpy, ewxdËZ †xlxg¦ pËtI iwkw jwd AËdK„ xoewpykw bÔËMêk Ìbtwl xQbÛ KËk Ìgk pËt erÌl †Mêw Ðodøkw xdxgêgwËb †xl Pwlwt„ GËZ AËdÌK xdpZ Ggv AwpZ Agþÿwt cÙZ pt„ gwxKkw gÙxUm ÑodøËbk gwcw AxZ¢ßi KËk RlwewB†xrk xbËK ewxlËt jwt„

22 Ìm dËh¹k Ggv ekgZêy ejêwËt lwlgwM bÔËMêk Ìj oKl xoewpyËb ÌK gëby Kkw pt ZwËbkËK GK eÞpod iÔlK xgPwËkk oóiÖLyd Kkw pt, gZêiwd gwpwbÖkmwp z ewËKêk AbÔËk RËRêk KwQwkyËZ GK eÞpod iÔlK xgPwËk ÌKwUê iwmwêËlk iZw gËl ZwËbk pwRwk pwRwk ÌlwËKk DexþÿxZËZ gZêiwd gwpwbÔkmwp z ewËKêk MwËQ S×xlËt eÞKwËmø f^wxo ÌbItw pt„ Gk AwËM BvËkR Ìd# I ËþñâQwËogK gwxpdy þÿwdxU xNËk kwËL„ f^wxok AwËM ZwËbk xdËbêwxnZw eÞiwËdk ÌKwd oÖËjwM ÌbItw ptxd„ iÙZ×øk ek ZwËbk lwm AwZíyt þñRdËbk KwËQ ÌfkZ Ìbtw ptxd ouKwËkk Rdø„ MwËQ S×xlËt kwLw lwm ewP xghuo kÕe cwkd KËkw„ ÌlwËK GB xghuo bÙmø ÌbËL AwZx‰Z pt„ lwm ÌaËK iwvo eËP LËo erËZ awËK„ bÔMêˬ hËk jwt oiMÛ GlwKw„ AgËmËn MwËQ S×lËZ awËK ÂcÖ KvKwl„

GhwËgB xoewpy jÖ˦ þñwcydZwKwiy xoewpyËbk mwxþæ Ìbtw pt„ xoewpyËbk iÙZ×øk GB htwdK gyhuo þôÙxZ þÿwdyt ÌlwËKkw hÖlËZ ewËkxd gÉ xbd„ kwË¢ ÌKD Gk ewm xbËt ÌjËZ owpo KkZ dw„ ÌlwK iÖËL Âdw jwt„ Mhyk kwËZ iÙZ xoewpykw ewKê ÌpËU^ ÌgrwZ„ KLËdwI KLdI kwËZ ZwËbk AwZê xPuKwËk oiMÞ GlwKw AwZx‰Z pËt DVZ„ G hwËgB hwkËZk eÞai þñwcydZw jÖ˦k gyk þñwcydZwKwiy xoewpyËbk dÙmvohwËg fw^xo Ìbtw pt„ ÌoB þôÙxZ gÖËK xdËt bw^xrËt AwËQ XwKwk gwpwbÖk mwpz ewKê„ gwpwbÖk mwp ewËKêk owËa RxrËt AwËQ BxZpwËok GK ÌmwKwgp NUdw„ BvËkR mwoËdk xgkØ˦ ÌbmRÖËr xgËbÛwp KËk hwkZyt Ìodwgwxpdyk Ìbmyt xpëbÖ -iÖoliwd Ñodøkw„ gÛwWxl gwUê Zwk Rrocpeg rh cp Ecv:gup Ccsk:cn .MÞËìÿ xoewpy xgËbÛwËpk oit XwKwk Agþÿwk gYêdw xbËtËQd„ Zwk gYêdwt 1857 LÙÄw˲k xoewpy xgËbÛwËpk KËtKxU iwo XwKwt BvËkRËbk KwËQ xQl Edxgvm mZw²yk ogËPËt DË£Rdw Ggv ovKUit Kwl„ 73Zi hwkZyt  ebwZyK gwxpdyk bÖBxU bl ZLd XwKwt xQl„ iykwU xgËbÛwËpk ovgwËb Ìbmyt xoewpykw BË£xRZ Awk BvËkR Axfowkkw hyZ pËt DËV„ KlKwZwt ovgwb ewVwËdw pt„ Ìd# gwxpdyk GKmZ ÑoËdøk GKxU bl XwKwt ÌeÞxkZ pt„ nwURd BDËkweyt ÌþñâQwËogy ZwËbk oËŠ ÌjwMbwd KËk„ XwKwt xgËbÛwËpk oit Kximdwk xQËld ÌWxhWod Ggv RRê ¢øwËgkKwx¹ Awk iøwxRËÄÛU I KwËlƒwk xQËld KwkdwK„ PUÛMÞwËik xoewpy xgËbÛwËpk ovgwb XwKwt GËo Ìe#^QwËl GLwdKwk ÑodøËbk xdkþèKkËdk xo¦wìæ MÙpyZ pt„

1857 owËlk 22Ìm dËh¹k oKwl 5Uwt x¢mRd BDËkweyt ÌþñâQwËogK Awk GKmZ Ìd#Ëodwk blxU GLd ÌoLwËd gwpwbÖk mwp ewKê ÌoLwËd ÌaËK Axhjwd ÂkØ KËk„ gZêiwËd ÌjLwËd ÌoëUÛwl ÌRl ÌoLwËd ZLd ÌUÛRwky xQl„ ÌoLwËd x¢mRd xoewpyËK xdkþè Kkw pt„ ÌUÛRwky xdkweb Kkwk ek Axhjwd exkPwxlZ pt lwlgwM ÌodwxdgwËo, ÑodøËbk iÔl AvmxU ÌoLwËd Agþÿwd KkxQl„ xKìç ÌUÛRwky xdkþèyKkËdk ovgwb BxZiËcøB ZwËbk Ìe#^ËQ xMËtxQl„ lwlgwM ÌKlöwk bxqY ÌZwkËYk hwŠw ÌbtwËlk iËcøxbËt BvËkR Ìd#Ëodw gw ÌKlöwt eÞËgËmk ÌPÄw KkËl ovNnê ÂkØ pt„ ewxkgwxk oiwxck xdKU AgxþÿZ KwiwËdk iÖL BvËkR ÑodøËbk xbËK NÖxkËt Ìbtw pt„ xKìç ÌiBR dwiK RÐdK Ìd# KiêPwky AwURd Ñodø xdËt xoewpyËbk Aw¢ßid KËk Kwiwd †Ëlw AxcKwk KËI Ëdt„ ÌiBRËK eËk xh˃wxktw ¢ßo ebK Ìbt pt„ dwtËKk xoewpyËbk iËcø xgmÙáLlw ÌbLw Ìbt„ ÌlfËUdwëU lËRk ÌdZÚËZò Ìd#Ëodw Ggv ÌþñâQwËogKMY xoewpyËbk Aw¢ßid KËk ZwËbk AwgwoþÿwËdk xbËK ZwxrËt xdËt jwt„ xoewpykw oóeÔYêkÕËe ejêbþæ pt„ gÛwWxl gwËUêk xggkd AdÖowËk xoewpy xgËbÛwËpk oit lwlgwM ÌKlöwk jÖ˦ PxlömRd Ìbmyt Ìodø xdpZ Ggv ew^P Rd BvËkR xdpZ I PwkRd †kØZk kÕËe AwpZ pd„ xoxhl owRêd Ww: MÞyd AwpZ pd BvËkR ÑoxdKËbk ÂmÛnw KkËZ xMËt Awk GxoÄwëU ÌgÛR eÞwPyd ÌaËK eËr xMËt †kØZk kÕËe AwpZ pd „

xgËbÛwpy xoewpykw AËdËK AwpZ pd gwKykw ewxlËt jwt„ xoewpy xgËbÛwËpk oit XwKw KËlËRk Acøq xi:ËgÛdøwÀ Gk Wwtxk ÌaËK Rwdw jwt Ìj xoewpy xgËÛbwËpk KwËl XwKwt AËdK BvËkR Ìodwk AwMid NËUxQl Ggv xgËbmyËbk owiwxRK Rygd Ìgm RËi BËVxQl„ ÌgdøwËÀk AwgwËo 12B A˃wgwk AmðwËkwpy ÌþñâQwËogK bl ebwxZK gwxpdyk ÌþñâQwËogK bËlk Rdø GK gl dwËPk AwËtwRd KËk, 9B dËh¹k ebwxZK bl Awgwk AxfowkËbk Rdø HkKi ewxUêËbt„ XwKwt xoewpy xgËbÛwp bid Kkwk ek BvËkRËbk owiwxRK Rygd Awdëb DuoËgk Xl dwËi„ ÌbmytËbk iËcø xoewpy xgËbÛwËpk oit BvËkR eq oiaêdKwky XwKwt dgwg Mxd xiTw G Awdëb DuoËg BvËkRËbk iËcø mkyK xQËld„ ÌgÛdøwË«k Wwtky ÌaËK Rwdw jwt Ìj Mxd xiTwk MÙËp GKxU, KwËdêMyk MÙËp GKxU Ggv gøwËPlwkËbk §wkw GKxU gl dwËPk ewxUê op ek ek xZdxU ewxUê op gnwêk xbËdI GK iwËo QtxU gl dwP ewxUêk AwËtwRd pt„ xoewpy jÖ˦k owqwu flmÞØxZ GB Ìj, ÌKwóewdyk mwoËdk Agowd NxUËt gÙxUm okKwk 1858 owËlk 1lw dËh¹k GK kwRKyt ÌNwndwk iwcøËi GËbËmk mwodhwk MÞpY KkËgd„

Ìo oit xh˃wxktw BvløwË«k kwdy Ggv xZxd hwkZ oiÛwšy DewxcËZ hÔxnZ pY„ 1757 owËk elwmy jÖ˦k Kwl ÌaËK 1857 owl xoewpy xgËbÛwËpk Kwl ejêìæ GKmZ guok gwvlwËbËm ÌKwóewdy Awil„ 1858 owËl hwkZgËnêk mwod qiZw BÄ Bx«tw ÌKwóewdyk pwZ ÌaËK ipwkwdy xh˃wxktwk pwËZ PËl jwt„ gÛwWxl gwUê Zwk MÞËìÿ xoewpy xgËbÛwËpk oit XwKwk Agþÿw gdêdwt ZLdKwk XwKw KËlËRk Acøq ËgÛdøwË«k Wwtkyk Kaw DËlöL KËkd„ XwKw KËlËRk Acøq ÌgÛdøw« 1858 LÙ: 5 B dËh¹k xlËLxQËld XwKw KwËlËRk oiþæ þÿwdxUÌZ  (eËk  xh˃wxktw ewKê Ggv gZêiwd gwpwbÙkmwp ewKê) AwdÖÅwxdK hwËg hwkËZk mwoZd qiZw pþæwìæk oóexKêZ ipwkwYy xh˃wxktw ÌNwndw e¢xU BvËkR I gwvlw hwnwt exVZ pËtxQl„ GB AdÖÅwd DelËqø xdxiêZ iËé BDËkweyt gwxoëbwMY DexþÿZ DexgÄ xQl„ GËZ xZd pwRwk ÌlwK DexþÿZ xQl„ Ñodø MY lwBd KËk b^wxrËt xQl„ o¬øwt BvËkRËbk MÙËp AwËlwK oŒw I ÌhwËRk gøgþÿw xQl Ggv GËZ owixkK I ÌgowixkK KiêPwkyMY DexþÿZ xQÌld„ GhwËg 1858 LÙyýUw˲k Ìmn xbËK Aawu 1858 LÙ: 1 lw dËh¹k BÄ Bx«tw ÌKwóewdyk Agowd NxUËt gÙxUm okKwk eÞZøq hwËg hwkZgËnêk mwod hwk MÞpd KkËld„

gÛwWxl gwUê xlËLËQd,‘BÄ Bx«tw ÌKwóewdyk Rygdwgowd pl, eËr kBl Zwk xgkwU HxZpø xgûôKk þôÙxZ eÖ™„ xgeÖl mÛi, owpo I AcøgowËtk owËa Ìj kPdw KËkxQl, ZwkB Dek MËr DVl GKxU owiÛwRø„

Gog dwdw NUdwk dykg þñwqy gwpwbÖk mwpz ewKê„ 1757 LÙ: iyk RwfËkk xgmðwo NwZKZw, Ìbmyt eÞhwgmwly gøx£ßËbk dwdw P¢ßwìæ I BvËkRËbk nrjËìè elwmyk eÞpod iÔlK jÖ˦ dgwg xokwRDËb#lw ekwxRZ I xdpZ pItwk owËa AþæxiZ pt gwvlwk þñwcydZwk oÔjê„ BvËkËbk mwod ÌmwnY I AZøwPwËkk xgkØ˦ GËbËmk xoewpykw 1857LÙ: xgËbÛwp gÙxUm hwkËZ Ìbmyt ÑoxdKËbk eÞai þñwcydZw jÖ¦„ owkw hwkZ gËnê G xgËbÛwp QxrËt eËr „ xKìç Aþèmþè, jÖ¦ ÌK#ml, ÌjwMwËjwËMk Ahwg Ggv ÌdËZÚËZòk AhwËg Zw gøaêZwt ejêgxoZ pt „ oËgµêwexk xgxhdí þñËbmy mx£ßk xgmðwoNwZKZw xoewpyËbk iiêwxìæK exkYxZk Rdø bwty„ Ìj Ìbm ÌeÞËi D§Ö¦ pËt xoewpykw xgËbÛwp KËkxQl, Zwkw ÌKgl AwZíbwËdk ÌM#kd ARd KËkËQ, iÖx£ß I xgRËtk Awdëb pËZ pËtËQ gxéZ„ G GK BxZpwËok KkØd UÛwËRWy „ Ìoxbd jxb Ìbmyt eÞhwgmAly gøx£ßkw gøx£ßþñaê xgoRêd xbËt Ìbm D¦wËk þñwcydZwk Rdø HKøg¦ pËZw, xoewpyËbk ewËm bw^rwZ ZwpËl þñwcydZwk Rdø AwiwËbk AwkI GKmZ guok ovMÞwi KkËZ pËZwdw, KkËZ pËZwdw AËeqw„ 1857 owËkB Awikw AwiwbËk KwxáLZ þñwcydZw lwh KkZwi„ DeipwËbËmk kwRÐdxZK BxZpwo, xPìæw I ÌPZdwt 1857 LÙ: xoewpy xgËbÛwËpk dykg þñwqy GB gwpwbÖk mwpz ewKê Ìjd Ìo KawB þôkY KxkËt Ìbt„