RMËZk ÌmÛÅ xiDxRtwi †Ëlwk iËcø AdøZi pËâQ eøwxkËok lÖh xiDxRtwi„ eÞai xbd Awikw ÌMlwi xgËKl xZdUwt„ 3 Uwk eËk lÖËhk xKQ× xKQ× xghwM g¬ pËt jwt„ ZLd xUxKËUk bwi Ìdt 33 fÝw„ þñwhwxgK iÔlø 49 fÝw„ AwVwËkwk Ki gtoyËbk Rdø xfÛ„ jwkw ÌgKwk ZwËbk Rdø lÖh exkbmêd xfÛ„ eÞxZ iwËok eÞai Ìkwggwk Ìj ÌKwd bmêdwaêy xgdwiÔËlø lÖh exkbmêd KkËZ ewËkd„ eÞai xbd xiDxRtwËik PwkewËm ÌNwkwËfkw Kklwi„ gÛÖxmtk xdlwi„ GLwËd xkËoemdxU Kkw pËtËQ xekwxiËWk xdËP„ KwP I xýUËlk GB xekwxiWxUI GKxU bmêdyt xRxdo„Awikw Qxg Z×llwi„ lÖh xiDxRtwi GKxbËd ËbLwk iZ dt„ AwiwËbk MwBW ZwËkK gll, GB xdËt 10 gwËkkI Ìgxm GËlw„ GLËdw dwxK Zwk hwÌlw KËk ÌbLw ptxd„ ek xbd ÌP#¥ d¹k ÌiËUÛw cËk Awikw Ìfk lÖËh Glwi„ lÖÌhk GB ÌiËUÛw ÌýUmËdk dwi lÖh xkhxl„ eøwxkËok Adøwdø ÌýUmËdk ÌPËt GxU AËdK Ìgxm ÌMwQwËdw, oÖëbk Ggv ÑmxùeK„ GLwËd ÌýUmËdk ewmwewxm bÖxU hwÆjê kwLw„ ZwËkK hwÆjê ÌbxLËt xRšwow Kkl, GxU ÌK RwËdd?
dw„

GxU pËâQ xKv Af oËlwid„ jwËK Awikw Ëowlwtiwd (Aw.) gxl„ Awk ewËmk Rd pËâQ K×Bd Af Ìogw„ Ìogwk kwxd xglxKo xpËoËg xjxd owkw RMËZ exkxPZ dgy ÌowlwtiwËdk þèy„

ZwËkËKk Kaw ÂËd Awikw bÖRdB PiËK DVlwi„ xgþôt xdËt ÌbLxQ dgy Ìowlwtiwd (Aw.) ÌK„ Dxd b«wtiwd Agþÿwt AwËQd„ Idwk iÙZÖø pËtxQl b«wtiwd Agþÿwt„ oiÛwU Ìowlwtiwd (Aw.) Amkyxk xRdËbkI xdtìèd KkËZd„ KxaZ AwËQ gwBZ×l ÌiwKw¥wo ioxRbxU xRdËbk §wkwB xZxd xdiêwd KxkËtxQËld„ ioxRËbk KwR jLd eÞwt Ìmn ejêwÌt Gid GKxbd xZxd b^wxrËt xRdËbk KwR ZbwkxK KkxQËld„ xVK ÌoB oit iÙZ×øbÔZ AwRkwBl (Aw.) GËo RwdwËld Zwk iÙZ×øk iÖpÔZê xdcêwxkZ pËt ÌMËQ„ dgy Ëowlwtiwd ZLd oÛÄwk KwËQ eÞwaêdw KËk glËld, Awiwk iÙZ×ø xdcêwxkZ pËtËQ ÌoUw ÌpwK„ ÌjËpZÖ GB ioxRb Gk xdiêwY KwR AoóeÔYê AwËQ, jxb xRËdkw ÌUk ËeËt jwt Ëj dgy Ìowlwtiwd iwkw ÌMËQd, ZwpËl Zwkw KwR g¬ KËk ËbËg„ Ìowlwtiwd AdÖËkwc KkËld, Zwk iÙZÖø pItwk eËkI Zwk iÙZ Ìbp Ìjd xVK GhwËg b«wtiwd Agþÿwt awËK„ jwËZ KËk xRdKiêykw gÖSËZ dw ewËk Ìowlwtiwd Ìg^ËP ÌdB„ Ggv ioxRËbk KwR Zwkw oóeÔYê KËk„ Ìowlwtiwd (Aw.) Gk GLËdw  b«wtiwd Agþÿwt„ Awikw Qxg Z×llwi„

gwBËk gÙxÄ pËâQ„ Awiwk idUw LÖxm lwMËQ G ÌhËg Ìj gÙxÄk KwkËd xhr Ki pËg„

eøwxkËo oÔËjêwbt NËU 8 Uwk eËk„ GLd oKwl Ìowtw 9 Uw„ xekwxiW KóewDË«k ÌhZËk XÖËK AgwK plwi„ GB myËZk oKwËl Ki eËq xZd pwRwk ÌlwK GËo lwBd cËk b^wxrËt AwËQ„ Awikw  GËK AËdø iÖL ÌbLxQ PwItw PwIxt KkxQ„ ZwËkK Kwtbw ÌK#ml Kkwk ÌPÄw KkËlw AwiwËbk xdËt ÌKwËdw lwBËdk owiËdk xbËK XÖËK ÌjËZ„ oËŠ oËŠ lwBËdk ÌlwKRd eÞxZgwb KkËlw„ QlwKlw Ìfl„ Dewtìæk dw ÌbËL pwRwk xZËdK ÌlwËKk ÌeËQËd xMËtB bwrwlwi„ fl Ìelwi eËk„ eÞwt GK NëUw lwMËlw bkRwk KwËQ AwoËZ„ AwiwËbk xVK ÌeQËd pVwu KËk xZd Rd ixplw bÖB d¹wxk KËk lwBËd XÖËK ÌMËQ„ ÌKD xKQ× glËQ dw ZËg Awxi KËtKgwk ZwKwlwi„ Zwkw xdxgêKwk„ ÌiUwl xWËUÌkk KwËQ AwoËZB bÖB xoxKDxkxU ýUwf xZd ixplwËK lwBd ÌaËK Ìgk KËk xbËlw„ Adø GK bmêK ÌbxLËt xbËtQ Ìj Gkw lwBd Qwrw ÌhZËk XÖËKËQ„ ZyËk GËo Zky ËWwgwk Agþÿw pËlw IËbk„ xZd RËdB KwK×xZ-xidxZ KkËQ„ fkwxokw mÙáLlw kqwk gøwewËk KËVwk„ xZdRdËK cËk 2 pwRwk ÌlwËKk xeQËd xbËt Gl„

xdkwe£w ÌRwd ewk pËt lÖËhk iÔl KóewDË« PËl Glwi„ ZwËkK xRšwo Kkl AwËM ÌKwdUw ÌbLËgd? Awiwk pwËZ BvËkxR gÖÛxmtk„ ÌoLwËd eÖËkw xiDxRtwËik iøwe Ggv xgËmn DËlöLÌjwMø xgnt †Ëlwk BdxWËKmd AwËQ„ lÖh xiDxRtwËik eÞËgm §wk xZdxU„ xZdxUk Awlwbw dwiI AwËQ„ xkËmlÖ, oÖxl Ggv ÌWdd„ ZwËkKËK gllwi AwËM fwýUê ÌfõwËk PËld„

fwýUê ÌfõwËkk eÞcwd xgnt pËâQ ÌeBdxUvo„ Awiwk AwMÞp Ggv AwKnêËdk Kwkd xdQK ÌeBdxUvo ÌbLw dw„ BZwxltwd ÌeBdxUvo Gk xghwËM kËtËQ xlIdwËbêw bøw xhxãk RMuLøwZ Ìiwdwxlowk Qxg„ Awikw GxlËhUËk DeËk DVlwi„ eÞxZxU xPGKiêB LÖg xgmwl owBËRk„ 15 ÌaËK 20 f×U l¹w„ Zwk ÌPËtI gr AwËQ„ Ìo†Ëlw Zwiw gw xeZËlk ÌfÝxiv Kkw„ Awxi xgxþôZ pËt hwgxQ-GZ AwËM Gkw Ky xbËt Gog kËOk KwR KËkËQ„ owZm AwUm gQk AwËMk Qxg„ xKìç ÌbLËl iËd pËg Ìjd obø A^wKw ÌKwd ÌeBdxUv„ GËKKUw Qxg GZ Rygìæ Ëj, xgËmn KËk Kwl Gk kv DRòlZw LÖg eÞLk„ lÖËhk eÛxZxU KqI KwkØKwjêit„ Gk Kwkd lÖh xiDxRtwi AwËM xQl kwReÞowb„ ZwkI AwËM 1190 owËl xfxle AMwýU owixkK eÞËtwRËd ÌoBd dbyk ewËm GKxU bÔMê ÐZky KËkd„ Ìo oit Zwk dwi xQl lÖewkw„ ekgZêy oiËt ÌP#¥ mZËK Pwlêo xbItwBR GxUËK kwReÛowËb kÖewìæk KËkd„ hwkowBËZ kwReÛowb þÿwdwìæk pItwk AwM ejêìæ GxUÌK kwReÞowb xpËoËg gøgpwk Kkw pËZw„ Ìnwlm mZw²yËZ fÝwxëoo -1 Pwlêo bø ItwBRËK AdÖokd KËk Ìgm xKQ× xP¢Kiê ovMÞp ÂkØ KËkd„ Ìo†ËlwB xQl lÖËhk eÞai KwËlKmd„ ekgZyê oiËt lÖB -13 Ggv lÖB -14 GB ovMÞp eÞx¢ßtwËK AwËkw oiÙ¦ KËkd„ AwUê ÌeBdxUvËtk ewmwewxm xgxhdí hwÆjêI ovMÙpyZ pËZ awËK„ GhwËgB ¢ßiwìñËt lÖh kwReÞowb ÌaËK GKxU xiDxRtwi exkYZ pt„

1793 owËlk 10 AwMýU eÞaigwËkk iËZw lÔh RwbÖNk bmêKËbk Rdø LÖËl Ìbtw pt„ AwRËK lÖËh ÌeBxëUv ÆwùePwk KwËlKmËdk ovLøw eÞwt lwL„ GxU eÙxagyk ogËPËt gr oOMÞp„ Awikw pw^UËZ pw^UËZ bxqd xbËK AwoxQ„ kwReÞowb pItwk KwkËd lÖËhk eÞxZxU KqB xgmwl„ gwkwëbw gw KxkWk†Ëlw AËdK l¹w I eÞmþÿ„ LwxdK bÔËkB bmêKËbk gowk gøgþÿw AwËQ„ AËdK bmêKB ÌbLËZ ÌbLËZ Kõwìæ pËt eËrd„ ZLd gËo xgmÛwi KËk Ìdd„ GLwËd Qxg ÌZwlw gw xhxWI KkwËZ ÌKwËdw xdËnc ÌdB„ Awikw G†xâQ„ KxkËWwËkk dwdw gw^ËK BvËkxRËZ Ìiwdwxlow xlËL xbK xdËbêm Kkw AwËQ„ bmêKkw ÌoUw ÌbËL Ìiwdwxlowk KËqk xbËK Q×UËQ„ 13 d¹k KËqk ÌbtwËl xlIdwËbêø bø xhxék xgLøwZ xP¢Kiê Ìiwdwxlow pwoËQ„ ZwËK ÌXËK ÌkËLËQ gÖËlU eÞØf Möwo„ IB KËqk PwkxbËK xgËmn xdkwe£wk Rdø GKwxcK ÌMwed xhxWI KøwËikw gowËdw AwËQ„ kØËi eÞP×k bmêK„ xhxék Adø ËeBxëUv awKËlI ogwB ipw AwMÞp xdËt ÌbLËQ ÌiwdwxlowËK„ Qxg Z×lËQ„ xhxWI KkËQ„ 1911 owËl GLwd ÌaËKB Ìiwdwxlowk QxgxU P×xk pËt xMËtxQl„ bÖB gQk eËk ÌoxU Awgwk D¦k Kkw pt„ xgmðxgLøwZ GB QxgUwk xgnËt ÌPwkËbkI AwMÞp Ìgxm awKwt Gk xdkwe£w gøgþÿw ÌRwkbwk Kkw pËtËQ„ xhËrk KwkËY owgxkdw gll, Ìo owiËd jwËg dw„ Awxi xhr ÌVËlB Qxgk owiËd jwItwk ÌPÄw KkxQ„ ÌiwdwxlowËK GKU× Q×^Ët ÌbLg„ Awikw GZxbd ÌRËd GËoxQ Ìiwdwxlow xhxék Kùedw„ GLwËd GKU dZ×d xRxdo Rwdlwi Ìj, Ìiwdwxlow ÌfõwËkËëok GK ÌiËt„

1495 owËl xjxd oÖexkxPZ fÝwËëooËKw ÌWl xRIKdËWwËK .................xgËt KËkd„ cwkdw Kkw pt, 1503 ÌaËK 1505 owËlk iËcø xhxé GB QxgxU AwËK^d„ QxgxU Zwk LÖgB xeÞt xQl„ Ìj KwkËd xZxd ÌjLwËdB ÌjËZd GB QxgxU oËŠ kwLËZd„ jLd eøwxkËo PËl GËld ZLËdw xZxd QxgxU oËŠ xdËt AwËod„ Ìiwdwxlowk GËKgwËk KwËQ jwItwk ÌPÄw ZLd GK xgmwl Ìbpy ixplwk xmdwt cw~w ÌLËt PiËK DVlwi„ pZh¹ pËt ZwKwlwi„ ixplwk ekËd plÖb ÌMx™„ Gid PIrw xmdw GB Ìj#gËd KLËdw ÌbxLdwB„ cw~w LwItwËZw bÔËkk Kaw„ ixplwI AwiwËK ÌbLËQ„

BZwxltwd xP¢KËiêk iËcø GKUw ciêËKxëbÛK gøwewk AwËQ„ IËbk kO Ggv xaËi GKxU þñMêyt hwg f×ËU DËVËQ„ GUw Awiwk cwkYw„ xiDxRtwËik ÌWdd AvËm Awikw xQlwi„ ÌoUw ÌQËr Awikw PËl Glwi xkËmlÖËZ„ GLwËd ogËPËt AwKênYyt xRxdo pËâQ Ìdewxltd-3-Gk GewUêËiëU„ xgmwl og Kq„ kwRKyt AwogwËg owRwËdw„ ÌiËS ÌaËK Qwb AeÔgê xmùeÐmlyËZ oxŒZ„ IeËk SwrgwxZ lwMwËdw„ Ìo oit xgbÖøu gøgþÿw ÌKid xQl ÌK RwËd„ Awikw AËdKUw BâQwziËZwB G†xâQ„ ogwk pwËZB iøwe AwËQ„ ZwËkK gll, iøwe fËlw KËk lwh ÌdB„ GxU GZ gr xiDxRtwi Ìj, iøwe pwËZ xdËtI xbmw xVK kwLw jwt dw„ Gk ek jLd jw ÌPwËL erËQ, ÌbLxQ„ NÖkËZ NÖkËZ oÖxl AvËm PËl Glwi„ eÞoŠ¢ßËi gËl kwxL ÌWdd AvËmB Awikw ÌbËLxQ ÌiËdwxlow Ggv BZwxltwd ÌeBdxUvo„ GLwËd xgxhdí ÆwlePwk AwËQ„ Wwdw I iþæKpyd “lw xhKZxk bw owËiwËaÛo” -Gk KwËQ Glwi„ dt f×U l¹w GB iÔxZêxU Kkw pËtxQl xLÛËýUk RËdôk 190 gQk eÔËgê„ iÔxZêk ewËm fkwxo hwnwt Gk GKUw ÌQwU BxZpwo ÌlLw AwËQ„ ZwËkK ÌoxU erËQ„ lÖh xiDxRtwËik GKxU gr oioøw pËâQ, eÞwt ogLwËdB og xKQ× fkwxo hwnwt ÌlLw „ xgËmn KËk U×xkýUËbk Rdø GxU LÖgB iÖmxKËlk„ Agmø GLwËd xiDxRtwi ÌNwkwk Rdø BvËkRy hwny MwBW ewItw jwt„ ÌkKËWêW KøwËoUI hwrw ewItw jwt„ ÌjLwËd xgxhdí xgnËtk BvËkxR gYêdw AwËQ„ bÖxUB gøtgÉl„ AwiwËbk hkow ZwËkK„ Ëo ÌiwUwiÖxU fkwxo hwnw erËZ RwËd Ggv ÌgwËS„ Awikw pwUxQ Awk NÖËk ÌbLxQ xgmwl lÖh„ xgxhdí KdêwËk xgmÛwËik RwtMw AwËQ„

AËdËKB gËo xgmÛwi KkËQ„ AwikwI GK RwtMwt golwi„ xgmÛwi ÌoËk LwxdKqY eËk DeËkk ÌfõwËk PËl Glwi„ GB ÌfõwËk og ÌeBdxUvo Ggv WÛBv„ Awikw ÌfÝé ÌeBdxUvo ÌbLxQ„ Kõb iËdk ÌeBdxUv ÌbËL ZwËkK gll, ÌfÛéËbk iËcø Kõb iËd pËâQ eÞKÚxZ ËeÞiy xmùey„ Awiwk LÖgB eQËëbk„ owgxkdw xRšwow Kkl, ixi ÌKwawt? lÖËh dwxK iwdÖËnk ixi AwËQ„ Ìmn ÌfkwDd Z×ËZd LwËiËdk iÔxZêI AwËQ„ Ìo†Ëlw ÌKwawt?ZwËkK iøwËe LÖ^RËl xKìç o¬wd ÌiËlxd„ GLwdKwk GK ýUwfËK xRšwow KkËlw„ Ìo fkwxo hwnwt Rwdwl, Ìo GB ÌfõwËkk Lgk RwËd„ GB ÌfõwËk ixi ÌdB„ GU×K× Ìo xdxúPZ KËk glËZ ewËk„ ÌoËK« ÌfõwËk mUKwUê P~k xbËt MÞwD« ÌfõwËk PËl Glwi„ MÞwD« ÌfõwËk ÆwlePwËkk AwxcKø Ggv AwúPËjêk gøwewk pËlw, ÌQwU ÌaËK gr eÞwt og†Ëlw iÔxZêB DlŠ„ AwËMKwk ÌbgËbgy, kwRw-eÞRw, dk- dwky (Vgp^v fg Mknr) dMíZw ÌaËK ÌKDB ÌkpwB ewtxd„ xmùeykw Ìgwcpt gr eQëb KkËZd ZwËbk dMí ÌbLËZ„ xMÞK Ìo#ëbËjêk Ìbgy Ìhdwo xW iwBËlwk ..gþè jw xQl ZwI xQ^Ër LÖ^Ër ÌKwiËkk xdËP PËl GËoËQ„ EcµêwŠ Di֣߄ Zwk bÖxU pwZB KwUw„ Qt f×U DâP GB Ìbgy iÔxZê oxZøB oÖëbËkk Ìbgy„ Awikw Qxg Z×llwi„ eøwxkËo xZd o®wp jwgZ awKwËZ AËdK xKQ×B AwiwËbk opø pËt xMËtËQ„ dtËZw ZwËkËKk iËZw GKRd AexkxPZ dZ×d iwdÖnËK xdËt GogxKQ× ÌbLw ÌjZ dw„ xggÛZ lwMZ„ ZËg GUwI oZø, xKQ× xKQ× ÆwlePwk GidB Ìj, I†Ëlw G kKi ÌLwlwËilw dw pËl ptËZw xmùeI pËZw dw„ GZUw oÖëbkI ptËZw lwMËZw dw„

Awikw MÞwD« ÌfõwËk oÖxl AvËmk BxRexmtwd gw xiokyt AvËm PËl GËoxQ„ GLwËd Mki LwxdKUw Ìgxm„ Ìgwcpt xpUwk Ìgxm ÌRwËk PlËQ„ Awxi ÌRËKU LÖËl pwËZ xdËt xdlwi„ Agmø xdËP RøwËKU I QwZw Riw kwLwk RwtMw xQl„ ZLd gÖSËZ ewxkxd ÌhZËk GZUw Mki pËg„ xiokytËbk gøgpÕZ ÑZRoe¢ ÌbËL WwdxbËK AwËkKxU KËq Glwi„ GLwËd xiokytËbk xgxgdí ÌbgZwk iÔxZê kËtËQ„ Gk AwËM ÌýUmËd ÌbËLxQ AwdÖmKw ÌbgZwËK„ jwk iwawUw ÌmtwËlk, mkyk Uw iwdÖn„ GLwËd ÌbLlwi ÌbgZw xýfvo„ xýfvËok iwaw iwdÖËnk Awk Ìbp xovËpk„ gwËkw d¹k KËqk iwSwiwxS kËtËQ Ìmn ÌfkwDd Z×ËZd LwËiËdk iÔxZê„ Gk oit Kwl oóeËKê ÌlLw kËtËQ xLÛÄeÔgê 1336- 1327„ ÌfkwDËdk dwËik oËŠB iËd eËr iÖow dgyk (Aw) Kaw„ iÖow dgyËK Zwrw KkËZ xMËtB ËfkwDd dyl dËb WÖËg iËkxQl„ ÌiB ÌfkwDËdk iÙZËbp GLwËd eÞwt AqZ Agþÿwt KwËtËkwk RwbÖNËk kxqZ AwËQ„ Zwk GKxU ewËt LwxdK ePd ckËlI xKQ× AËýUÛxltwd I AwËixkKwd xgšwdykw opËjwxMZwt ÌoUw g¬ Kkw ÌMËQ„ xKQ×Kwl AwËM owcwkd bmêKËbk ÌbLwk Rdø ÌfkwDËdk lwm RwbÖNËk eÞbmêËdk Rdø DiÖ£ß Kkw pËtËQ„

ÌeBdxUv Qwrw lÖËhk ogËPËt oiÙ¦ KwËlKmd pËâQ BxRexmtwd ohøZw Ggv ÌoB ov¢ßwìæ xgntwxb„ Awikw ÌQwUËglwt eøwxekwËok Kaw eËrxQ„ xiokyt ohøZwt eøwxekwo gøgpwk Kkw pËZw ÌlLwk KwËR„ eøwxekwoB xQl Ìo oit eÞai ÌlLwk KwMR„ MöwËok ÌhZk lwBd KËk owxRËt kwLw pËtËQ„ Gkek owiËd xMËt ixi ÌbËL Awikw PiËK DËVxQlwi„ xioËkk ixik Kaw xmÂKwl ÌaËK ÂËd AwoxQ„ AwR þñPËq ÌbLxQ„ GLwËd bÖBxU ixi AwËQ„ GKxU gw…gxëb Agþÿwt gw glw ÌjËZ ewËk Kxfk ixi„ AwËkKxU ÌLwlw„ MwËtk DeËk GKxU Kwer Ìbtw„ gË…k ixixU Z×ldwiÔlK AËdK l¹w„ AwU -dt xfËUk Ki pËg dw„ oºgZ IB oiËtk iwdÖn l¹w xQl„ ewËm AwËkKxU ixik ÌLwlo AwËQ„ ÌLwlËok iÖËLk XwKdwxU KwËVk Ggv Zwk Iek Ìj iwdÖnxUk ixi Kkw pËtËQ, Zwk ÌPpwkw ÌLwbwB Kkw„ Awikw ixik oËŠ Qxg ÌZwlw ÂkØ Kklwi„ IËbk bÖRËdk Qxg Z×Ël xbËtxQ„ Ggwk Awxi GËo golwi ixik ewËm„ ZwKwlwi, pVwuB Awiwk iËd pËlw eÞwt ew^P pwRwk gQk AwËMB GB iwdÖnxU ÌK? jwk oËŠ Awxi Qxg Z×lxQ, Ky exkPt GB iwdÖnxUk? ËhZkUw AwdPwd KkËQ Gk exkPt ewItwk Rdø„ ZwËkKËK gllwi„ I ÌlLw LÖ^RËQ„ xKìç GLwËd ÌKwËdw ÌlLw ÌdB„ o¬øw pËt ÌMËQ„ Kõwìæ pËt eËrxQ„ ixik owiËdB gowk RwtMw AwËQ„ gËo ixi ÌbLxQ„ hwgxQ Pwk-ew^P pwRwk gQk cËk iwdÖnxUk ÑbxpK AxþæZò xUËK AwËQ„ xKìç eÞwd ÌdB„ PËl ÌMËQ eÞwYgwtÖ„ xgntUw Awiwk idËK Q^ÖËtËQ„ AwikwI GKxbd eÞwYpyd pËt jwg„ AxþæZòpyd pËt jwg„ xPkKwËkk Rdø„