1965-66 owËlk NUdw„ ÌdewËl iwddyt kwÄÛbÔZ lqd ÌiËkþæw Rv gwpbÔkËK xdËt AwiwËbk lé xWxo eÖËlk “Gi Gl ÌpËld” Q×ËU PËlËQ oÖëbkgËYk xbMìæ xgþæÚZ ejêìæ dby emÖËkk gÖKxPËk„ AwiwËbk lq þÿl ZLd Kwk GK htwl gd §ye xZd ÌKwdw pËt xpkd eËËtëU AwBløw« Ìe#^Qw„ oitUw xQl icø ÌoËïU¹k„ Ìo xbd AwKwm xQl ÌiNlw „ eÞP« bxqdw gwZwËo D£wl dby Uwl iwUwl„ AMZøw owËkv owËpg ÌKwd Dewt dw ÌbËL léUw NÖxkËt xbËld dbyk gw ewËr pwkgwxrtw LwËlk xhZk xbËK„ pwkgwxrtw Lwl xbËtI þñâQËëb xZd ÌKwdw AwBløwË« Ìe#^QwËdw jwt ZËg Zw AZøìæ oit þñwËeq Ggv NÔkejê„ ZËg LÖg KwËQ ÌaËK pxkY, ÂËKwk , gwdk, K×xik, Ggv ewxLk KlZwxd DeËhwM KkËZ PwBËl Agmø pwkËgxktw LwËlk owe lÖWÖ ÌLlwk AovLø gwK ÌexrËt ea PlËZ eQëb KkËgd Ìgmy„ GZqd AwiwËbk owËa awKw iwddyt Ìipiwd Zwk þèy Ggv bÖ’xU xKËmwk eÖ¢ hËt GËo GËKgwËk xgcþæ ejêwËt Ìe#^ËQ ÌMlwd„ GZgr xgmwl dby ewpwr bi D^PÖ ÌXD ÌbËL ewpwxr ÂKËdw ÌbËmk iwdÖËnk ht ewItwkB Kaw „Zwk Dek eÞKÚxZk xgkÕe AwgpwItwk gÙxÄk oËŠ Swrw biKw gwZwo Gid exkxþÿxZËZ Ìo AwiËl eÞP« eÂk dby xK kØbÛkÕe cwkK KkËZw Zw GLd gYêdw KËk gÖSwËdw jwËgdw Awk Gk ovËŠ jxb awËK ht‰k KwiU I K×xiËkk K×LøwxZ ogxKQ× xiËl Ìo GK ht‰k AþññxþæKk exkxþÿxZ „

Awikw jLd emÖk dby ÌQËr pwkËgxrtw LwËl eÞËgm Kxk ZLd o¬øwk A¬Kwk ÌdËi GËoËQ„ LwËlk mwìæ ewxdËZ ¹xþæ xfËk eËËlI Ìipiwdkw Aw¢ßwìæ pËt erËld Awk GK dZÓd ckËdk DuKªw xdËt „ pwËkËgxrtwk LwËl LÖg Mxhk pËlI AeÞmwìæ Lwl„ LwËlk bÖ ewËmB oÖëbky MwËQk Mhyk Knw gd„ gwËKk iÔËL edíl hÔxiËZ D^P× ÌKIrw MwËQk þñbeê xgþæwk gwBd cÖëbÖÖl ÌMItwk ovËM ÌpZwl †ËâQ RiwUËgËc pwkËgxrtwk gdwéËl gdø eÞwdyËbk GK bÔËhêbø bÔMê„ AeÞmìæ LwËlk gwK AxZ¢ßi Kkwk oit þñwhwxgK xdtËiB lËék GK ewËm ewËrk Q×B Q×B ejêwËt KLd I KLdI MwËQk eÛlxéZ mwLw KwË« Nnw ËLËZ ÌLËZ Lwl ea AxZ¢ßi KkËZ pt„ pwkËgxrtw LwËlk Awk GKxU xd:xâQbÛ ÌMwlgËdk owxk„ SËr AwKwËmk kwËZk A¬Kwk xiËm exkËgmUw Gid pËlw Ìj Ìipiwdkw bwkØd DuKªw xdËt oit ewk KkxQËkd „ iwddyt kwÄÛbÔZ gwk gwk gøxZgøþææ pËt eÞmí KkxQËld xi Rwiwd ÌZwiwËbk ÌgwUUw Ìj gËdk GZ KwQ ÌNËn PlËQ ZwËZ ÌKwd kËtl ÌgŠl UwBMwk Riw KËk ÌgwËU DËV AwoËg dw ËZw ? Awxi jZB mwìædw xbËt ZwËbkËK AwKênd KkËZ PwB dw ÌKËdw LÔ^Z LÖ^ËZ id xdËt ÌKxgËdk bkRw Rwdwlw AZøìæ owgcwËdk owËa lK KËkB Zwg ÂËZ ÌMl„ kwËZ ZwËbk NÖi KZUw Mhyk pËtËQ Awiwk Rwdw ÌdB ZËg iwddyt kwÄÛbÔZËK ÌbLlwi KwKWwKw ÌhwËkB Plìæ lËék ÌKxgËdk ewËm Ìkxlv cËk bwxrËt ÌaËK Mhyk bÙxÄËZ DeËhwM KkËQd oÖëbkgËdk GB xdËhêRwl eÞwKÚxZK bÙmø„

okwkwZ cËkB xggwipyi hËg PËlËQ lé„ pwkËgxrtw, pkËiwl, Pkw eÖxUtw, gr Ìmlw BZøwxb dby Lwl AxZ¢ßi KËk AwiwËbk lé GxMËt PËlËQ Swew MwËrk eÞgwp cËk „ kwËZk Ìo ÌiNlw AwKwËmk DexþÿxZ ÌdB„ A¬KwËkk ebêw oxkËt oÖëbk GKUw oKwl Ìowdwly Ìgwb xdËt SlixlËt DËVËQ„ AwiwËbk Wwd ewËr KwMwgMw LwËlk Ìmn eÞwËìæ Swewk eÞoìæ PËk DdôÖ£ß Nwo gËd ÌdËi GËoËQ GK xgmwl pxkËdk bl„ KieËq ew^P/Qt mZ iwxl, xmvËMl Gk oËŠ KxPKwPw AovLø pxkËdk pxkËd eÞÔËkw iwV otlwgz dbyk ewËr DËr ÌgrwËâQ iÖkxM gwUwv Awk ewQw dwPwËdw oíwBe gw Kwbw ÌLwPw „ pwU× ewxdËZ Aoyi ÑcËjê bw^xrËt AwËQ o¥w ewlËKk l¹w Mlwk lwRê BËMÞUo„ PËkk D^P× ewr cwdoy gËd xgmwl ÌVwËUk AxcKwky ibdUwK xdxúPP«iËd gwxl LÖxPËt o¬wd KËk xfkËQ Zwk ipwËkk mwiÖK xSdÖK„ DeËk þñâQ dly AwKwËmk gÖËK L« L« o¥w ÌiËNk Ìhlw dyËP xdLÖZ hwËg owRwËdw DŒl ogÖËRk Mhyk ÌKIrw gËdk ÌeÞqweËU xdËt gdø eÞwdyk Gid ýf×Zê bÙmø Kkw dw ÌPwËL UwËd ? AwiwËbk iwdøgk kwÄÛbÔZ lqd ÌoËkþæwRv gwpwbÔk jËaÄ Duowp xdËt þèy I oìæwdËbkËK I NÖi hwxŠËt ÌUËd xdËt GËoËQd„ Ìkxlv Gk ewËm oÖëbkgËdk GB Aexkxoi bÙmø ÌbLwËdwk Rdø„ Awdëb DâQwËo xZxd hÖËl ÌfËlËQd MZ o¬øwk Sr S™wk ÌoB xghyxnKwit dby ¸iËdk Qxg„ AwiwËK KwËQ ÌeËtB bwkØd Duowp xdËt GxMËt GËld ÌilwËdwk Rdø„

Mhyk AwËgM xdËt glËld, oÖeÞhwZ xi: Rwiwd Awxi eÙxagyk gÉ Ìbm ÌbËLxQ„ AwiwËbk ÌdewËlI eÞP×k gd RŠl ewpwr kËtËQ ÌjLwËd Awxi gøweKhwËg NÖËkxQ„ xKìç Gid AekÕe þñMyêt bÙmø RygËd Awxi KLËdw I ÌbxLdwB„ oxZø Kaw glËZ Ky oÖëbk gËdk  ÌKwd Z×ldw dwB„ Awxi Awiwk xpR iøwËRxU kwRw iËpëbÛËK G oÖëbkgd ÌbLwk Rdø AgmøB AdÖËkwc RwdwËgw„ Gid exkËgËm Awxi Awk dZÓd KËk Ky glËZ ewxr„ gkv pwxoiÖËL xdkËg oŠ xbËt Zwk GB oÖëbk AdÖhgËK KÚZšZw Rwdwlwi„ eÞoŠZ GLwËd  DËlöL Kkw jwt Ìj, GB gøx£ßZò lqdËoËgþæw Rv gwpwbÔk Ìdewl kwRw exkgwËkk ovËM NxdÄ KÔUÐdxZK AwZíytZwk oóeËêK xQl„ ekgêZy KwËl ZwkB eÞËPÄwt 1967 owËlk ÌfgÛØtwky iwËo ÌdewËlk ipwkwRw , kwRw iËpëbÛ þñexkgwËk ipwgwky kìæw I kwRK×iwk oÖËkëbÛgyk xg¢ßi mwp oÖëbk gËd ¸iËY GËoxQËkd„ Awiwk oÖËjwM pËtxQl Ìo gd¸iËdk ipw AwËtwRd op gwN,pxkd ,mÔËKwk ,K×xik BZøwxb xgxhdí gdø eÞwdyk ZZò Zwlwiyk xgxhdí gøwgþÿwedwt NxdÄ hwËg oóeKê awKwk„ oÖëbkgËdk ZuKwlyd xW Gf I Ggv xgxmÄ Akdø xgmwkb eÞËfok Aw²Öl Awlyi Ggv WwK owBËU xo Goxe KwRy RwlwlÖx¥d AwpËib owËpËgk ÌdZÚËZò iw¢ GK iwËok þñ jìæ exkPjêwt xZd ÌKwdw AwBløw«ËK gdø eÞwdyk GK Addø xildËKëbÛ xpowËg MËr Z×lËZ oqi pËtxQËld„ ipwkwRwk ovËM Ìo ¸iËY lqd ÌoËgþæw Rv gwpwbÔk I kwR ewxkgwËkk oboø h pËt x§Zyt gwËkk iZ oÖëbkgd ¸iËY GËoxQËld„ ZwB gøx£ß MZ AwMÞËp gd¸iËY kwRK×iwËkk owgêqxdK oŠy I MwBW xpowËg AwiwËK awKËZ pËtxQl„ ipwkwRw I ipwkwdyk MwBW xpËoËg xQËld KøwËïUd MIËpwk AwtÔËgk ÌdZÚZò eÞËfok Aw²Öl Awlyi I xmKwky ePw²y MwRy„

oÖëbkgËdk xZd ÌKwËdw AwBløw«ËK xdËt xKQÖ ÌlLwk oÔPdw lËMí ÌdewËkk ipwkwRwk ¸id eÞoËŠ UwdËZ pËlw G KwkËd Ìj Ìo oit U×xkýU þeU xpowËg xgmðejêUd hÔgËd ÌdewËlk dwi ÌZid DËlöLËjwMø eÞPwk eÞPwkdw Aagw oÖËjwM oÖxgcwk xQldw„ ejêUËdk ÌqË¢ AwRËK ÌdewËlk Ìj HxZpwxoK DdíxZ lq Kkw jwt Zwk oÔPdw pËtxQl kwRwiËpëbÛk GB oÖëbkgd ¸id Zaw xZdËKwdw AwBløw«k ÌoB idiÖˆKk ¸id AxhšZw ÌaËK„ AaP AbÙËÄk xK exkpwd oÖëbkgËdk GK oÖëbkZi Akdø §ye xZdËKwdw  AwBløw« AwRËK ÂcÖ xgþôÙxZk A¬KwËkB ZxlËt jwtxd gkv gdxghwËMk AgËplw Ggv Agøwgþÿwedwt Ìo gd§ye gZêiwËd GZ ht¬k Ggv ejêUKËbk Rdø AZøìæ S×xK eÔdê Agþÿwdþÿl„ ÌKwd U×øk AewËkUk xgËmn KËk oÖëbkgËd ¸iY AwËtwRd jwËbk Mhyk AxhšZw Ggv xdtxiZ PlwPl kËtËQ ZwkwI ¸id KwkyËbk pwRwk AdÖËkwËcI xZd ÌKwdwk ÌKwd AéËl lé ÌgËc kwx¢ jweËdk owpo ÌbLwËgd dw„

xZd ÌKwdw AwBløwË«k Agþÿwd
ivlw gëbk ÌaËK iw¢ 65 xK:xi: bxqËd Ìj LwËd xgLøwZ emÖk dbyI xmgow dby xixlZ pËtËQ Ìo xixlZ ÌoÛwËZk Aùe bxqËdB Gk Agþÿwd„ ZËg GK oit emk dbyk iÔlËoÛwËZ eÞgwpyZ pËZw, xZd ÌKwdw AwBløwË«k gw ewKw ÌNËn þñZìè dby kÕËeB„ ÌKddw GB dby ZLd xZd ÌKwdw AwBløwË«k bxqËd eÞgxpZ pËt bÔglw AwBløwË«ËK AdÖokd KËk Awk I 30 xK:xi: ea AxZ¢ßi KËk owMËk xixlZ pËtËQ„ xZd ÌKwdw AwBløwË«k exúPi ewZ cËk eÞgwxpZ pËt PËlËQ emk xmgowkxixlZ eÞgwËpk ikRwZ dbyk ovËM xixlZ pËtËQ pvmkwR dwËi Awk GKxU bÔkZò dby exúPiwvm gwbw gd ÌaËK DuowxcZ pËt G hwËgB Awk KwaKxb ÌQwU dby xiËl owZ Ìiwpdwk GK xgmwl eÞwt 20 xK:xi: eÞoþæ Rl eÞgwp xpkd eËjËëUk ewm xbËt bxqÌd Aekewr AwËlwt ÌKwl ÌNËn owMËk exZZ pËtËQ„ Gid GK AekÕe eÞwKÚxZK exkËgËRwk oiþÿËt xZd ÌKwdw AwBløwË«k Agþÿwd xgšwd xhx£ßK MËgndwt ÌbLw ÌMËQ GKxU dbyk ovËM Awk GKxU dbyk xild MËl Ìo xixlZ ÌoÛwËZk ewxdËZ dwdw ckËdk †dMZ exkgZÓd owxcZ pt, Ìj KwkËd Ìo ÌoÛwËZk AggwxpKwt oxéËZ ewxlËZ oÙÄ §yeKËl D¨yb I eÞwdyk Rdø gwt AwËM AZøìæ AdÖK×l exkËgm„ xZd ÌKwdw §ye ÑbËNê iw¢ 8/10 xK:xi: Ggv Mr eÞmþæZwt iw¢ Ìbr ÌaËK bÖB xK:xi: ogê bxqd eÞwËìæ iw¢ KËtK MR„

Ìh#MxlK AgþÿwËd xZd ÌKwdw §yËek AwmewËm kËtËQ bxqËd bÔglw §ye, exúPËi xpkieËtwU, D£Ëk iËdwki AwlKyk Pk, eÔgê xbËK emÖk AwBløwË«k, Swew, ÌKwxKl ixd, xUtwkPk, D£k eÔËgê xgLøwZ KwMwËgwMw AwBløw«„ icø Ggv bxqd oÖëbkgËdk owMk ZykgêZy G og §ye†Ëlw eÞwKÚxZK AdÖKÔl exkËgËm Ggv AovLø dby eÞgwËpk xixÄ ewxdk AgMwpËdk GLwËd gd I gdø eÞwdyk DËdôn NËU xQl ÌnwlKlwk exkeÔêdZwt G AéËlk iZ Gid Mwr ogÖR Ggv oËZR I Mhyk ÌKIrw gd oÖëbk gËdk Adø ÌKwd AéËl LÖ^ËR ewItw jwËgdw„ ÂcÖ oÖëbkgËd ÌKd eÙxagyk Adø ÌKwawI Gid xgmwl I Nd gÖdËUk ÌKIrwgd LÖ^ËR ewItw jwËg dw„ nwËUk bmËKI Awikw SwewkPk I xZd ÌKwdw AwBløwË«k eÔgê ewËmk xgxþædê Pkw hÔxiËZ myËZk oKwËl ÌkwËb Aagw erìæ Ìkwb xgËKËl xgmwl pxkËdk Ìj og S^wK ÌbËLxQ, GËKK SwËK AËdK oit pwRwËkk ovLøw QxrËt ÌjZ„ xZd ÌKwd AwBløwË«k icøgZy Aél xbËt AËdK Lwl ikRwZ dby ÌaËK eÞgwxpZ pËt G ewËm emÖk dbyËZ xixlZ pËtËQ„ G og LwËl ÌQwU UwgÖËk Ìd#Kwt bÖB xZd xKxi gd ¸iËdk iwËS Ìj Ahwgdyt PiK Ggv Akdø eÞwdy I ewxL ÌbLwk Ìj AwKênd awKËZw Gid AhÔZeÔgê exkËgm eÙxagyk Adø ÌKwawI L^ÖËR ewItw bÖÆk xQl„

gwvlwËbËmk ejêUd oºwcdw xdËt AwiwËbk GZ og Addø eÞwKÚxZK oóeb awKw oËZòI xK okKwxk Aagw ÌgokKwky ejêwËt jwËbk pwËZ qiZw Aagw oÖËjwM kËtËQ ZwËbk ÌKwd iwLwgøwaw ÌdB„ dMb eÞwx®k bÛØZZi oÖËjwM pwËZk KwËQ Riw dw awKËl AwiwËbk ÌbËm gøx£ß ejêËtk DËbøw£ßwkw Ìjid GxMËj AwoËZ Pwddw ÌZixd blyt okKwËk kwZ Gog xbËK bÙxÄ Ìbg dw„ Awk okKwkyhwËg jwËbk pwËZ ovkqËdk bwxtZò awËK Zwkw pËt jwd dqG ÌlwËKk ÌbgZw„ Ap‰wk ApxiKwk ÌM#kËg Zwkw pËt jwd gËdk kwRw Aagw gdkqK ÌaËK gdhqK„ xgedí oÖëbkgd ZwB GLd Awk dëbd Kwdd dt„ G gdËK glw jwËgdw xb Ìpwi Ag kËtlËgŠl UwBMwk„ ÌKddw UwBMwk Gid gËdk kwRw dw„ ZwB ptËZw UwBMwkkw gd ÌQËr þÿwd xdËtËQ mpËk RdeËb ÌLlwk iwËV UwBMwËkk bweU ÌbLËZ  GLd iwdÖn ÌQwËU gËd dt xgmðx¢ßËKËUk iwV ovMZ KwkËdB Awmw Kkw jwt AwMwiy xgmðx¢ßËKËUk AwËtwRd (2011) gwvlw ÌbËm oÖËjwM ÌeËl ptËZw Ìo ÌhdÖ pËg oÖëbk gËdk ÌKwd xgLøwZ þöËU ÌjLwËd Agwc xQl UwBMwkËbk„ ptËZw Ìo og AwìæêRwxZK x¢ßËKU ÌLlwËK Delq KËkB oÖëbkgËd AwMid NUËg AovLø ejêUËKk AwiwËbk UwBMwkËbk KÙxZËZò Awikw ZLd DâPK˪ glËZ ewkËgw “ AwItwk UwBMwko Awk xb ÌgÄ Bd xb ItwÀê ”„